TuyetPham.comTuyệt Phẩm
Đi bảo tàng, tranh thật và bản in

Mua tranh in kiệt tác treo nhà: chọn bức, chọn khổ, chọn khung và tránh quảng cáo sai

Mua tranh in kiệt tác về treo nhà: chọn bức hợp căn phòng, chọn khổ theo bức tường, chọn giấy và khung hợp khí hậu ẩm, nhận ra những lời quảng cáo sai.

A Vietnamese father in a rust sweater unpacking a framed art print from brown paper on a living room floor, his daughter watching, warm late afternoon light

Mua tranh in kiệt tác về treo nhà, thứ tự đúng là chọn bức tranh hợp căn phòng và hợp mắt người ở, chọn khổ theo bức tường, chọn giấy hoặc vải và khung hợp khí hậu, rồi mới tới chuyện giá. Đi ngược lại, chọn theo giá rồi tìm chỗ treo, là cách nhanh nhất để có một tấm tranh mà sau vài tháng không ai nhìn nữa.

Phần dưới đi qua từng bước, với gợi ý những kiệt tác hợp từng không gian trong nhà, cách ước lượng khổ, chuyện giấy và khung ở nơi nồm ẩm, và danh sách những lời quảng cáo hay gặp mà người mua nên hiểu đúng. Bài nói về bản in của tác phẩm kinh điển, không nói về đầu tư hay sưu tầm.

Bước một: chọn bức theo căn phòng

Tranh treo nhà sống cùng bạn hằng ngày, nên câu hỏi không phải bức nào nổi tiếng nhất mà bức nào bạn nhìn mãi không chán ở chỗ đó. Vài gợi ý ghép phòng với tác phẩm:

Không gianCần gìKiệt tác gợi ý
Phòng khách, tường dàiTranh ngang, nhìn từ xa vẫn rõ, không quá ồnMột đoạn Hoa súng của Monet, phong cảnh của Hiroshige
Góc đọc sáchTranh yên, nhìn gần, nhiều chi tiếtCô gái đọc thư bên cửa sổ của Vermeer, tranh khắc gỗ Nhật cỡ nhỏ
Phòng ănMàu ấm, đề tài gần gũiTĩnh vật táo của Cézanne, tranh Đông Hồ đề tài sung túc
Phòng làm việcTranh có nhịp, gợi tập trungBản khắc của Dürer, một tranh lụa cảnh quê
Phòng của trẻHình rõ, con vật, màu tươi, kể được chuyệnTranh Đông Hồ Lợn đàn, Gà đàn, Đám cưới chuột
Hành lang hẹpTranh nhỏ treo thành dãy, nhìn khi đi quaMột bộ ba bốn tờ tranh khắc gỗ cùng loạt

Một mẹo người hay treo tranh dùng: in ảnh bức định mua ra giấy thường đúng khổ dự định, dán tạm lên tường một tuần. Nếu sau một tuần bạn vẫn dừng lại nhìn, đó là bức đúng. Nếu bạn quên mất nó ở đó, hãy chọn bức khác.

Bước hai đến bước năm: khổ, chất liệu, khung, chỗ treo

Khi đã chọn được bức, đi tiếp theo thứ tự này:

  1. Chọn khổ theo bức tường, không theo bản gốc. Tranh nên chiếm khoảng một nửa tới hai phần ba bề ngang khoảng tường trống phía trên sofa hay kệ. Nhưng đừng phóng một bức vốn nhỏ như tranh Vermeer lên khổ lớn, hình sẽ nhoè và mất cảm giác thân mật; với tranh nhỏ, chọn khổ vừa và treo hai ba bức cạnh nhau.
  2. Giữ đúng tỉ lệ. Hỏi người bán bản in có giữ tỉ lệ dài rộng của bản gốc không. Một bức bị kéo cho vừa khổ khung có sẵn là sai bố cục mà hoạ sĩ đã tính toán.
  3. Chọn chất liệu theo tranh. Tranh nét to, nhiều mảng như Monet, Van Gogh in trên vải canvas hợp. Tranh nhiều chi tiết mảnh như khắc gỗ Nhật, Dürer, tranh lụa in trên giấy mịn, đặt sau kính, giữ được độ sắc nét.
  4. Chọn khung. Khung mảnh, màu trầm hợp hầu hết kiệt tác; bản in giấy nên có viền giấy bo quanh hình để tranh không dính vào kính. Ở nơi ẩm, khung có mặt sau kín, lót tấm nền không axit, giữ tranh lâu hơn hẳn.
  5. Chọn chỗ treo. Tâm tranh ngang tầm mắt người đứng, tránh nắng chiếu thẳng, tránh tường hướng ra ngoài trời hay sát nhà tắm, bếp, nơi hơi ẩm và hơi dầu bám vào.

Năm bước này nghe nhiều nhưng làm một lần là quen. Phần lớn tranh in hỏng sau vài năm không phải vì in kém, mà vì treo sai chỗ hoặc khung hở, ẩm vào từ phía sau.

Những lời quảng cáo cần hiểu đúng

Thị trường tranh in trang trí rất rộng, và có những câu quảng cáo dễ làm người mua hiểu sai. Đọc chúng như sau:

  • "Vẽ tay một trăm phần trăm" cho một bức canvas giá rẻ: rất nhiều khi là bản in được quét thêm lớp gel tạo nét. Kiểm bằng đèn pin chiếu xiên, xem gờ nét có khớp với hình bên dưới không.
  • "Phiên bản giới hạn" cho bản in Van Gogh hay Monet: tác phẩm đã thuộc phạm vi công cộng, ai cũng in được. Giới hạn ở đây chỉ là con số người bán tự đặt, không làm tăng giá trị của tờ in.
  • "Có giấy chứng nhận": nếu do chính nơi in phát hành, nó chỉ xác nhận họ đã in. Giấy chứng nhận có ý nghĩa với bản in nghệ thuật do hoạ sĩ làm, không phải với bản in lại kiệt tác.
  • "Tranh sơn mài" cho tấm tranh bóng loáng, giá thấp, nhiều hàng giống hệt nhau: có thể là ảnh in phủ bóng. Sơn mài thật đổi màu theo góc nhìn, bản in thì không.
  • "Màu chuẩn như bản gốc": so với ảnh chính thức mà bảo tàng đang giữ tranh công bố. Màu bị đẩy rực hơn là chuyện thường gặp.

Không phải mọi người bán đều nói sai; nhiều nơi ghi rõ ràng bản in là bản in, tranh chép là tranh chép. Người mua hiểu đúng các chữ này thì tự chọn được, không cần nghi ngờ ai.

Ba ví dụ chọn bản in cụ thể

Hoa súng của Monet: các tấm lớn rất dài theo chiều ngang, nên bản in bán ra thường là một đoạn cắt. Chọn đoạn có một điểm tựa cho mắt, như cụm lá hay bóng liễu rủ xuống mặt nước, tránh đoạn chỉ toàn màu loang không có gì để mắt dừng. Treo ở tường dài, ánh sáng dịu, đứng xa nhìn mới đẹp.

Tranh khắc gỗ Hiroshige: ông vẽ nhiều loạt cảnh dọc đường đi, như loạt Năm mươi ba trạm dọc đường Tokaido. Thay vì một tấm to, chọn ba bốn tờ cùng loạt, khổ nhỏ, treo thành hàng ở hành lang hay cầu thang: người đi qua đọc như đọc một chuyến đi, mỗi tờ một thời tiết, một giờ trong ngày.

Tĩnh vật táo của Cézanne: ông vẽ đi vẽ lại những quả táo, cái bình, tấm khăn trên bàn, mỗi bức thử một cách xếp khối. Bản in khổ vừa đặt ở phòng ăn hợp tự nhiên, và lâu dần bạn sẽ để ý mặt bàn trong tranh hơi nghiêng, như được nhìn từ hai phía cùng lúc, chi tiết làm nên cái mới của Cézanne. Ba ví dụ này cho thấy cùng một nguyên tắc: chọn bức theo cách bạn sẽ nhìn nó mỗi ngày, rồi mới chọn khổ và chất liệu theo bức đó.

Tranh Việt và bản in được cấp phép

Nhiều gia đình muốn treo tranh Việt hơn tranh phương Tây: một bức phố Phái, một tấm lụa Nguyễn Phan Chánh, một tấm sơn mài của thế hệ Mỹ thuật Đông Dương. Ở đây có một điều khác với Monet hay Van Gogh: nhiều hoạ sĩ Việt thế kỷ 20 vẫn đang trong thời hạn bảo hộ quyền tác giả, quyền đó do gia đình hoặc người được uỷ quyền nắm.

Vì vậy, bản in tranh Việt đàng hoàng là bản in được gia đình hoạ sĩ hoặc bảo tàng cho phép, thường kèm thông tin rõ ràng về nguồn ảnh. Bản in trôi nổi chụp lại từ sách hoặc từ mạng thì vừa kém màu vừa không tôn trọng tác giả. Nếu không tìm được bản in được cấp phép, tranh khắc gỗ dân gian như Đông Hồ, Hàng Trống, Kim Hoàng là lựa chọn rất tốt: bạn mua được tờ in thủ công của chính nghệ nhân, là bản in gốc chứ không phải bản chụp lại.

Một tờ Đông Hồ treo phòng khách dịp Tết, thay mỗi năm một hình, là cách nhiều nhà giữ được thói quen cũ của ông bà mà vẫn hợp với căn nhà hôm nay.

Treo xong rồi thì sống cùng tranh thế nào

Một tấm tranh treo lâu sẽ biến thành giấy dán tường, mắt không còn thấy nó. Người mê tranh có vài cách giữ cho tranh "sống": xoay vòng hai ba bức theo mùa, treo bức yên tĩnh vào mùa hè và bức ấm màu vào mùa đông; đổi chỗ treo mỗi năm một lần; hoặc đặt một bức nhỏ trên kệ, tựa vào tường, để dễ thay.

Thử một bài tập mỗi tháng: ngồi trước tranh nhà mình năm phút vào buổi sáng, khi ánh sáng cửa sổ chiếu vào, và tự hỏi: hôm nay mình thấy gì trong bức này mà tháng trước không thấy? Bản in một kiệt tác tốt vẫn còn những chi tiết đợi được nhìn ra: một con thuyền nhỏ trong tranh Hiroshige, một vệt hồng trong mặt nước của Monet.

Nếu nhà có trẻ nhỏ, để con chọn một bức trong ba bức bạn đưa ra cho phòng của con, và hỏi con thấy gì trong tranh mỗi khi đổi. Đừng chấm điểm câu trả lời; chỉ cần con có thói quen dừng lại nhìn.

Từ bản in tới bản gốc

Treo bản in không phải đích cuối, mà là lời mời. Sống với một bản in Hoa súng vài năm, tới khi có dịp đứng trước bản gốc, bạn sẽ nhận ra ngay những gì bản in đã làm mất: kích thước bao trùm, lớp sơn chồng nhiều lần, những màu mà máy in không bắt được. Bản in đã dạy bạn hình, bản gốc dạy bạn chất.

Với tranh Việt, quãng đường này ngắn hơn nhiều: bảo tàng mỹ thuật trong nước có lụa, sơn mài, sơn dầu của những hoạ sĩ mà bạn có thể đang treo bản in ở nhà. Một buổi sáng đi xem bản gốc của chính bức mình treo là một trải nghiệm đáng làm ít nhất một lần.

Xem tiếp: nếu bạn bắt đầu thích chính những tờ in, hãy tìm hiểu về bản in nghệ thuật gốc, như tranh khắc gỗ Nhật hay tranh dân gian Việt. Đó là chỗ bản in không còn là bản sao, mà là tác phẩm.

Và khi đi bảo tàng ở nước ngoài, ghé quầy bán bản in của chính bảo tàng sau khi đã xem bản gốc: lúc đó bạn chọn bằng trí nhớ của mắt mình, biết bản in nào gần màu thật nhất, đoạn cắt nào giữ được điều bạn đã thấy. Bản in mua theo cách đó thường được treo lâu nhất.

Câu hỏi thường gặp

Nên mua tranh in trên giấy hay trên canvas để treo nhà?

Tranh nét to, nhiều mảng màu như Monet, Van Gogh hợp in trên canvas. Tranh nhiều chi tiết mảnh như tranh khắc gỗ Nhật, Dürer, tranh lụa nên in trên giấy mịn và đặt sau kính. Ở nơi ẩm, bản in giấy cần khung kín mặt sau và viền giấy bo quanh hình.

Tranh in treo phòng khách nên to cỡ nào?

Một cách ước lượng dễ là tranh chiếm khoảng một nửa tới hai phần ba bề ngang khoảng tường trống phía trên sofa hay kệ. Nhưng không nên phóng những bức vốn nhỏ lên quá to; khi đó nên chọn khổ vừa và treo vài bức thành nhóm.

Tranh canvas ghi vẽ tay 100% mà giá rẻ có đáng tin không?

Nên kiểm tra trước khi tin. Nhiều bức là bản in được quét gel tạo nét. Chiếu đèn pin thật xiên lên mặt tranh: tranh vẽ tay có gờ sơn khớp đúng với hình, bản in phủ gel có gờ đi lệch khỏi hình in bên dưới.

Phiên bản giới hạn của tranh Van Gogh có giá trị hơn không?

Với tác phẩm đã thuộc phạm vi công cộng như của Van Gogh, ai cũng có quyền in. Con số giới hạn do người bán tự đặt không làm tờ in quý hơn. Chất lượng mực, giấy và độ chuẩn màu mới là thứ đáng quan tâm.

Có nên treo bản in tranh hoạ sĩ Việt nổi tiếng không?

Nên chọn bản in được gia đình hoạ sĩ hoặc bảo tàng cho phép, vì nhiều hoạ sĩ Việt thế kỷ 20 vẫn còn trong thời hạn bảo hộ quyền tác giả. Nếu không tìm được, tranh khắc gỗ dân gian như Đông Hồ, Hàng Trống là lựa chọn đẹp và là bản in thủ công thật.

Treo tranh ở đâu trong nhà để tranh bền?

Treo ở tường trong nhà, tránh nắng chiếu thẳng, tránh tường giáp ngoài trời, nhà tắm và bếp. Tâm tranh nên ngang tầm mắt người đứng. Để một khe nhỏ giữa khung và tường giúp không khí lưu thông, giảm ẩm đọng phía sau tranh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138